KiVa-school

De Bonnerschool is sinds het schooljaar 2018-2019 een zogenaamde KiVa-school. Hoewel we al een eind op weg zijn met het implementeren van de werkwijze, zijn er nog onderdelen die nog gestart of aangescherpt moeten worden. In het schooljaar 2019-2020 zal het team veel aandacht besteden aan de verdere uitrol van het KiVa-programma.

Wat is KiVa?

KiVa is een preventief, schoolbreed programma gericht op het versterken van de sociale veiligheid en het tegengaan van pesten op basisscholen. KiVa zet in op positieve groepsvorming en stimuleert de sociale vaardigheden en de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen. Daarmee worden de sociale veiligheid en het pedagogisch klimaat op school verbeterd. Binnen KiVa ligt de nadruk op de groep als geheel en dus niet op specifieke individuen. Ons motto luidt dan ook: ‘Samen maken we er een fijne school van!’

De KiVa-monitor

Op KiVa-scholen vullen leerlingen twee keer per jaar een digitale vragenlijst in. De vragen gaan onder meer over welbevinden, sociale veiligheid, pesten en (vriendschaps)relaties in de klas.

Groepsleerkrachten krijgen vervolgens een rapport van hun groep, inclusief sociogrammen. Met het groepsrapport krijgen zij een helder beeld van hoe hun groep in elkaar steekt, zodat zij hun handelen daarop kunnen aanpassen. Leerkrachten vinden de groepsrapporten en sociogrammen erg waardevol.

Verder levert KiVa een rapport op schoolniveau. In dit schoolrapport worden de trends en ontwikkelingen op schoolniveau gepresenteerd. Dat levert goede informatie op waarmee beleid kan worden ontwikkeld, getoetst en verbeterd.

Leerlingmonitoring: een wettelijke verplichting

Scholen zijn wettelijk verplicht de sociale veiligheid onder leerlingen te monitoren door middel van een gevalideerde leerlingvragenlijst. Met de KiVa-monitor voldoen scholen aan deze wettelijke verplichting. De Onderwijs Inspectie heeft aangegeven zeer enthousiast te zijn over de KiVa-monitor. KiVa werkt dan ook samen met de Inspectie van het Onderwijs en levert het schoolgemiddelde – indien de school daar toestemming voor geeft – aan bij de Inspectie. Scholen hoeven dus niks te doen. Ze worden volledig ontlast en voldoen met de KiVa-monitor aan de wettelijke verplichting om de sociale veiligheid te monitoren onder leerlingen.

Curatieve onderdelen van KiVa

De curatieve onderdelen van het KiVa-programma zijn nog niet ingevoerd op de Bonnerschool. Om u toch een kijkje in de toekomst te geven en het beeld van de KiVa aanpak compleet te maken, worden deze onderdelen alvast beschreven in onderstaande paragraaf:

Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zet KiVa vooral in op preventie; op het voorkomen van problemen. Echter, wanneer er zich toch problemen voordoen dan biedt KiVa ook curatieve onderdelen waarmee de problemen kunnen worden opgelost. Zo kent KiVa onder meer:

  • het curatieve groepsgesprek, hierbij worden problemen die acute aandacht vragen besproken in de groep;
  • de steungroepaanpak, hierbij wordt het stoppen van pesten de gezamenlijke verantwoordelijkheid van een select groepje leerlingen;
  • de herstelaanpak, dit is een laatste stap om het pesten te stoppen en wordt alleen gebruikt in die uitzonderlijke situaties dat de steungroepaanpak niet werkt.

Het curatieve groepsgesprek

In elke groep kunnen problemen ontstaan. Denk aan ruzies, conflicten of pestproblemen. Ook kan zich bij een groepslid een verdrietige of moeilijke situatie voordoen, zoals het overlijden van een familielid. Dit zijn zaken die acute aandacht vragen. Hoewel niet iedere situatie zich daarvoor leent, heeft KiVa als uitgangspunt dergelijke situaties en gebeurtenissen in de groep te bespreken.

KiVa biedt daarvoor een werkvorm als leidraad voor de leerkracht: het curatieve groepsgesprek. Met het curatieve groepsgesprek kan de leerkracht bovenstaande situaties met de groep bespreken. Want, met KiVa zijn we er voor elkaar. Hoewel een blauwdruk voor een groepsgesprek niet te geven is – iedere groep en iedere situatie vraagt immers om een eigen aanpak – heeft KiVa een stappenplan, duidelijke tips en richtlijnen voor hoe een delicaat onderwerp met de groep kan worden besproken. 

De steungroepaanpak

Wanneer een leerling ondanks KiVa tóch wordt gepest, dan kan de leerkracht in overleg met de leerling en het KiVa-team besluiten tot het inzetten van de steungroepaanpak. Ook deze werkvorm – die gelijkenissen vertoont met de No Blame aanpak – wordt in de KiVa-training uitgebreid behandeld zodat het team dit zelfstandig in kan gaan zetten.

Bij de steungroepaanpak wordt het stoppen van pesten de gezamenlijke verantwoordelijkheid van een select groepje leerlingen. Dit groepje wordt zorgvuldig samengesteld en bestaat uit ongeveer 6 tot 8 leerlingen. Het is namelijk belangrijk dat naast de pesters en de assistenten er ook leiders, prosociale kinderen (verdedigers) en neutrale kinderen (buitenstaanders) in het groepje komen.

Het doel van de steungroepaanpak is dat het pesten stopt en de leerling zich weer prettig voelt. Binnen de groep worden duidelijke afspraken gemaakt. Ieder lid van de steungroep wordt als groepslid verantwoordelijk voor het verbeteren van de situatie van het gepeste kind. De steungroep moet gezamenlijk concrete voorstellen bedenken hoe ze er voor kunnen zorgen dan de leerling zich weer prettig gaat voelen op school. Na ongeveer een week wordt er met de gepeste leerling een evaluatiegesprek gevoerd om te achterhalen hoe de leerling zich voelt en te analyseren of de situatie is verbeterd. Vervolgens wordt er ook met de steungroep een evaluatiegesprek gevoerd: zijn alle afspraken nagekomen en is de situatie opgelost?

De herstelaanpak

Als er leerlingen zijn die ondanks de gemaakte afspraken toch doorgaan met pesten, kan er vanuit KiVa voor die leerlingen een specifieke aanpak ingezet: de herstelaanpak. De herstelaanpak is een laatste stap om het pesten te stoppen en wordt alleen gebruikt in die uitzonderlijke situaties dat de steungroepaanpak niet werkt. De aanpak hoeft (gelukkig) bijna nooit ingezet te worden. Ook voor de inzet van de herstelaanpak biedt KiVa duidelijke richtlijnen voor de leerkrachten.

Kenmerkend voor de herstelaanpak is dat het KiVa-team een deel van de verantwoordelijkheid terugneemt en samen met de pesters een plan van aanpak maakt om het pesten te stoppen. Dit wordt gedaan door het opstellen van een herstelplan. Dit herstelplan wordt ondertekend door de ouders/verzorgers van de leerling en de leerling zelf. 

Delen van bovenstaande tekst zijn afkomstig van www.kivaschool.nl